เจาะลึก...............สัญญาจ้างแรงงาน ครั้งที่ ๔ (ตอนจบ)

ซึ่งโทษทางวินัยนั้นจะมีหลายกรณีเช่น ตักเตือนด้วยวาจา ทำทัณฑ์บน ตักเตือนเป็นหนังสือ พักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้าง ไม่ขึ้นเงินเดือนประจำปี ไม่เลื่อนตำแหน่ง ให้ออก หรือเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชย

แต่บางครั้ง การผิดนัดผิดสัญญาของลูกจ้างก็อาจไม่เป็นความผิดทางวินัยก็ได้ นายจ้างสามารถใช้สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายที่เกิดจากการผิดสัญญาดังกล่าว (ถ้ามี) หรืออาจใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาจ้าง (เลิกจ้าง) เช่น อ้างว่า ตนเองมีความเชี่ยวชาญพิเศษในงาน แต่กลับทำงานได้ไม่เสมือนเป็นผู้เชี่ยวชาญพิเศษนั้น เป็นต้น หากนายจ้างใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา นายจ้างก็จะต้องจ่ายค่าชดเชยตามอัตราที่กำหนดไว้ในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน แต่ไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า (โปรดพิจารณามาตรา ๕๗๘ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) และถือว่า เป็นการเลิกจ้างที่เป็นธรรม เพราะเป็นการเลิกจ้างตามที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ในสัญญาจ้างแรงงาน  อย่างไรก็ดี การจะพิจารณาว่า นายจ้างมีความรับผิดชอบอย่างไรต่อการเลิกจ้างนั้น จะต้องพิจารณาเป็นกรณี ๆ ไป

มีปัญหาต่อไปว่า  นายจ้างจะนำค่าเสียหายมาหักกลบลบหนี้กับค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด หรือค่าล่วงเวลาในวันหยุดได้หรือไม่ คงจะต้องพิจารณาตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานซึ่งอนุญาตให้นายจ้างสามารถหักค่าเสียหาย ซึ่งเกิดจากการที่ลูกจ้างกระทำจงใจ หรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง โดยได้รับความยินยอมของลูกจ้าง (โปรดพิจารณามาตรา ๗๖ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑) ดังนั้น นายจ้างจะนำค่าเสียหายมาหักจากเงินดังกล่าวได้หรือไม่นั้น จะต้องพิจารณาด้วยว่า การกระทำผิดสัญญาของลูกจ้างนั้นเกิดจากกระทำโดยจงใจ หรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงหรือไม่ ไม่ใช่ว่า นายจ้างจะสามารถหักได้ทุกกรณี

นายจ้างสามารถกำหนดไว้เป็นเงื่อนไขหนึ่งของสัญญาจ้างแรงงานว่า หากลูกจ้างปฏิบัติผิดนัดผิดสัญญาข้อหนึ่งข้อใด ให้นายจ้างมีสิทธิบอกเลิกสัญญา และหรือเรียกค่าเสียหาย  และลูกจ้างตกลงให้นายจ้างมีสิทธินำค่าเสียหายไปหักจากค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด หรือค่าล่วงเวลาในวันหยุดได้ไม่จำกัดจำนวน  เท่ากับเป็นการให้ความยินยอมไว้ล่วงหน้า หากต่อมา มีการผิดนัดผิดสัญญาเกิดขึ้น  นายจ้างไม่จำต้องขอความยินยอมจากลูกจ้างอีก สามารถนำค่าเสียหายมาหักออกจากค่าจ้างได้ทันที

เมื่อสัญญาจ้างสิ้นสุดลง  ลูกจ้างมีหน้าที่จะต้องส่งมอบการงานที่จ้างให้แก่นายจ้างเพื่อที่ตนเองจะได้กลับสู่สถานะเดิมดังเช่นก่อนที่จะเข้ามาทำงานเป็นลูกจ้าง (โปรดพิจารณามาตรา ๓๙๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) หากลูกจ้างกระทำผิดสัญญา ทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย ในระหว่างการตรวจสอบความเสียหายนั้น นายจ้างมีเวลาที่จะชะลอการจ่ายค่าจ้างได้เพียงไม่เกินสามวัน นับแต่วันที่สัญญาจ้างสิ้นสุดลงเท่านั้น หากนายจ้างไม่ได้รับความเสียหาย  นายจ้างจะต้องรีบจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด หรือค่าล่วงเวลาในวันหยุดให้แก่ลูกจ้างโดยเร็ว (โปรดพิจารณามาตรา ๗๐ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑) แต่หากเป็นเงินอื่น เช่น โบนัสค้างชำระ  หรือเงินสวัสดิการอื่นที่ลูกจ้างยังไม่ได้รับ นายจ้างสามารถชะลอการจ่ายไว้มากกว่าสามวันได้

เบ็ดเตล็ด  ที่มักจะกล่าวถึงในสัญญาจ้างแรงงานมาตรฐานมี ๒ กรณีคือ

ข้อสังเกต

• นายจ้างมักจะไม่มอบคู่ฉบับของสัญญาจ้างแรงงานให้กับลูกจ้างยึดถือไว้  แต่อาจให้ถ่ายสำเนาไว้แทน
• เมื่อลูกจ้างลงนามทำสัญญาจ้างแรงงานแล้ว  นายจ้างจะมอบสำเนาข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานให้ลูกจ้างศึกษาต่อไป

ท้ายสุดนี้ ผู้เขียนหวังว่า บทความนี้จะเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่านไม่มากก็น้อย และสามารถนำประโยชน์ที่ได้ไปใช้อย่างถูกต้อง และมีคุณธรรมต่อไป